مدیر دفتر شعر شهرستان ادب: یکی از وظایف دینی و قرآنی شاعر موحد تظلم خواهی و یاری خواهی بعد از ظلم است
میلاد عرفان پور: کتاب "175 اقیانوس" تدوین شد تا آیندگان بدانند و مشخص شود که در این برهه شاعرانی بودند که از ارزش ها و آرمان ها دفاع کردند و در برابر ظلمی که بر گروهی از جوانان این سرزمین رفته بود دادخواهی کردند.
گزارش اختصاصی خبرگزاری حیات، چندی پیش و همزمان با سالروز شهادت حضرت امام جعفر صادق (ع) و تشییع و خاکسپاری پیکر مطهر شهدای غواص و خط شکن عملیات کربلای 4 در جای جای میهن اسلامی، مجموعه شعر "175 اقیانوس" ویژه غواصان شهید در فرهنگسرای مهر تهران رونمایی شد. این مجموعه شامل اشعار منتخب شاعران سراسر کشور در مورد غواصان شهید است، که توسط "میلاد عرفان پور" مدیر دفتر شعر موسسه شهرستان ادب جمع آوری و تدوین شده است. به همین بهانه با "میلاد عرفان پور" به گفتگو نشستیم.
لطفاً خودتان را معرفی کنید: میلاد عرفان پور هستم، متولد 1367 در شهر شعر و ادب شیراز، از نوجوانی سرودن شعر را آغاز کردم و با انجمن ها و مجامع شعری آشنا شدم و در جشنواره های مختلف عناوین متعددی کسب کردم که کسب مقام اول در جشنواره ادبی باباطاهر در دوران دبیرستان سرآغاز موفقیت های دیگری چون کسب مقام اول جشنواره خوارزمی و کسب جایزه ادبی قیصر امین پور بود که همگی آنها لطف خداوند بوده است.
اولین مجموعه اشعارم با نام "از شرم برادرم" در سال 1385 با موضوع دفاع مقدس به چاپ رسید که اشعار آن متاثر از کتاب "حماسه یاسین" مجموعه خاطرات حجت الاسلام سید محمد انجوی نژاد در مورد غواصان شهید گردان یاسین در عملیات کربلای چهار بود و تاکنون به چاپ پنجم رسیده است. پس از آن چند مجموعه شعر دیگر با نام های "پاییز بهاری است که عاشق شده است" "یادشهر" "بی خبری ها" "جشن فراموشی ها" "ناخوانده" و"از آخر مجلس" به چاپ رسیده است و دو مجموعه نیز گردآوری کرده ام که تحت عناوین "چاره ها" و"175اقیانوس" به چاپ رسیده است که اولی که گزیده رباعیات پس از انقلاب و دومی گزیده اشعار سروده شده در مورد شهدای غواص است.
در سال 86 در دانشگاه امام صادق (ع) پذیرش شدم و این جابجایی در کنار مشکلات و سختی هایش دارای برکاتی نیز بود که مهمترین آن آشنا شدن با دوستان و همفکران بود و از سال 1389 نیز مدیر دفتر شعر موسسه شهرستان ادب هستم که در زمینه ادبیات متعهد فعالیت می کند.
ایده گردآوری و تدوین کتاب "175 اقیانوس" چطور به ذهنتان رسید: تدوین و جمع آوری کتاب با موضوعات خاص ایده ی تازه و جدیدی نیست، به خصوص پس از انقلاب اسلامی و در بزنگاه های مختلف تاریخی پس از دفاع مقدس، کارهای مشابه زیادی با موضوعات مختلف در این حوزه ارایه شده است. همانطور که مستحضرید، دوران دفاع مقدس جریان عظیمی بود که به تبع خود و به صورت خودجوش و زاینده ادبیات و شعر خود را به وجود آورد و ما شاهد بروز جریان ادبی خاصی در این مقطع هستیم.
پس از عبور از این دوران و با توجه به الگوی ارزشمندی که در این مقطع زمانی ظهور و بروز یافت، شاهد این مسئله هستیم که در جریانات مختلف و حوادث گوناگون مانند جنگ 33 روزه لبنان، قحطی سومالی و یا هر اتفاق دردناکی که موجب تاثر مردم و به تبع آن شاعران می شود، شاهد بروز حرکتی ادبی در سطح ملی و مذهبی هستیم، بطوریکه بدون اینکه فراخوان یا جشنواره ای در این زمینه برگزار شود، شاعران و اقشار مختلف مردم شروع به سرودن شعر می کنند و جریانات ادبی مختلفی بروز و ظهور می یابد.
گاهی با غزل، گاهی با رباعی و گاهی با همه قالب های ادبی، مثلاً در جریان حوادث غزه مجموعه ی رباعی شامل بیش از 30 تا40 رباعی از شاعران مختلف جمع آوری شد که در ماه محرم و اوج حوادث غزه سروده شده بود که به سه زبان ترجمه و منتشر شد.
در جریان شهدای تازه تفحص شده و 175 شهید غواص و خط شکن، با توجه به ظرفیتی که از لحاظ عاطفی و حماسی وجود داشت، همگی شاهد بودیم که از روزهای اول انتشار خبر تفحص این شهدا و بازگشت آنان به کشور، شاعران ما در قالب های مختلف و با دیدگاه های مختلف اشعار خوبی سرودند و آثار قابل اعتنایی خلق شد.
به نظر من یکی از مهمترین کارهایی که باید در این مواقع انجام شود این است که این آثار به عنوان سند انتصار شاعران در یک حماسه و واقعه ملی ثبت و ضبط شود تا آیندگان بدانند و مشخص شود که در این برهه شاعرانی بودند که از ارزش ها و آرمان ها دفاع کردند و در برابر ظلمی که بر گروهی از جوانان این سرزمین رفته بود دادخواهی کردند، چون بر اساس آموزه های قرآن، همانگونه که در آیات پایانی سوره شعراء آمده است یکی از وظایف دینی و قرآنی شاعر موحد تظلم خواهی و یاری خواهی بعد از ظلم است.
بنابراین به نظر من ثبت این حماسه و انجام وظیفه شاعران باعث می شود حداقل این حرکت در تاریخ بماند، و زمانی که آیندگان در مورد شعر و ادبیات این دوران قضاوت می کنند بدانند که شاعرانی در بزنگاه ها مترصد بودند و در برابر حوادث موضع حق گرفتند و جبهه حق را تقویت کردند، برخلاف شاعرانی که در جریان های مختلف بخصوص در جریان دفاع مقدس سکوت کردند و هیچ موضعی نگرفتند و در حق مردم خود ظلم روا داشتند و به نظر من فارغ از دین و وطن ظلمی انسانی مرتکب شدند.
کتاب "175 اقیانوس" شامل اشعاری از شاعران مطرح و تاثیر گذار و شاعرانی نو قلم و کم سن وسال است که مجموع آنان در کنار هم تقویت کننده ارزش ها و فرهنگ است که ثبت آن باعث ماندگاری این آثار در تاریخ می شود، چون عدم ثبت این تولیدات باعث از بین رفتن آنها می شود، به نحوی که سال ها بعد این جریانات از اذهان حذف می شوند و تنها جریانات روشنفکری و خنثی باقی می مانند.
برای تدوین این کتاب هیچ فراخوان خاصی انجام نشد و کلیه این آثار از طریق دوستان، اینترنت و فضاهای مجازی جمع آوری شد، البته برخی از آثار متاسفانه از چشم ما دور ماند، بدون اقرار باید بگویم که بالغ بر صدها شعر سروده شد که ما تنها توانستیم بیش از صد شعر را بررسی کنیم و نیمی از این اشعار را برای این کتاب انتخاب کردیم و صدها شعر در جای جای کشور از زبان شاعران مطرح و گمنام گفته شده است و حتی افرادی که شاعر نبودند اما تحت تاثیر این جریان مطالبی را نوشتند، و ما سعی در انتخاب اشعاری داشتیم که از لحاظ کیفی قابلیت بیشتری داشته باشند و تقدیر و تکریمی از شعر شاعران متعهد کشور شود.
به نظر شما ادبیات به ویژه شعر تا چه اندازه در انتقال فرهنگ ایثار و شهادت موفق عمل کرده است: من برای پاسخ به این سوال شما از تعبیر آقای مودب استفاده می کنم " ادبیات ما ستون خیمه فرهنگ انقلاب است"، به نظر من ادبیات و به ویژه شعر به عنوان هنر پیشرو و پاک بیشترین خدمت را به ارزش های ایرانی و اسلامی ما کرده است و به تحقیق شعر پاک ترین هنر ما در طول تاریخ و اعصار مختلف بوده است و کمتر دچار کجروی شده است.
متاسفانه امروزه شاهد بروز جریانات نامطلوبی در ادبیات کشور هستیم که با گسترش رسانه های جدید و دست مایه قرار دادن موضوعات مبتذل و گذشتن از خطوط قرمز برای خود مخاطبینی فراهم کرده اند و جمعیت هایی را به سمت خود جذب کرده اند.
اگر بخواهیم فضای شعر انقلاب را درست تحلیل و بررسی کنیم، می بینیم که جریا ن غالب دراین سه دهه جریان شعر متعهد و مومنانه است، که شاعران مطرح و شاخص قله های آن را فتح کرده اند.
بیشتر شاعران این دوران از دامن انقلاب برخاسته اند و در اشعار و مواضع خود، مومن و متعهد به آرمان های انقلاب هستند. شاعران بزرگی چون زنده یاد "قیصر امین پور، زنده یاد " سید حسن حسینی، زنده یاد " سلمان هراتی" و شاعران جوان تری که بعدها به این جریان ملحق شدند و از لحاظ گستردگی مخاطب نیز به نظر من همچنان شاعران مومن و متعهد بیشترین مخاطب را در میان شاعران برجسته دارند.
البته ما در حوزه شعر و ادبیات همواره شاهد ضعف در تبلیغ و توضیح و معرفی بوده ایم که این موضوع باعث کاهش برد و تاثیر ادبیات شده است، متاسفانه آثاری که در حوزه ادبیات انقلاب و ارزش ها منتشر شده و منطبق بر آرمان ها و ارزش های ملی و مذهبی ما است آنطور که شایسته و بایسته است مورد توجه و حمایت قرار نمی گیرد و به راحتی به دست مخاطب علاقمند نمی رسد. مخاطبی که قطعا اگر این ظرفیت وآثار را بشناسد و در دسترس داشته باشد پذیرای آن خواهد بود اما متاسفانه شبکه توضیح کتاب کشور در خدمت شبکه های روشنفکری است و حتی کتب پرفروش مذهبی و آرمانی در این شبکه پذیرفته شده نیست و در فضای مجازی نیز متاسفانه به شعر و ادبیات انقلاب و آرمان های آن پرداخته نشده است.
متاسفانه ما شاهد تعریف درستی از ادبیات انقلاب اسلامی نیستیم و زمانیکه صحبت از ادبیات و شعر انقلاب اسلامی است، منظور آن دسته ازاشعاری است که ذیل فرهنگ ایرانی اسلامی است و به این معنا نیست که شعر انقلاب صرفا واقعه انقلاب را تشریح و توضیح کند.
ادبیات انقلاب، اشعار انتقادی، اجتماعی، اخلاقی، عرفانی و حتی عاشقانه های نجیب و اشعار بین المللی بشر دوستانه و ضد استکباری را هم شامل می شود، مشروط به اینکه رویکرد شعر و شاعر تقویت ارزش های تایید شده در اسلام و انقلاب باشد آن شعرانقلابی، متعهد و آیینی است و حضرت آقا بارها تاکید کرده اند که شعر باید در موضوعات گوناگون و مختلف باشد و بررسی کنید، چند درصد اشعار دیوان حضرت امام (ره) مدح و مرثیه اهل بیت (ع) است.
زمانی که از واژه شعر انقلاب اسلامی استفاده می شود منظور شعری در موضوعات و ساحت های مختلف است که تقویت کننده مواضع، ارزش های دینی و اهل بیت (ع) باشد و از چارچوب های دینی و ملی ما خارج نشود، چون شعر باید موضع مند باشد، نه موضوع مند.
به طور مثال مرحوم قیصر امین پور، شعرعاشقانه، حماسی، مذهبی و اجتماعی دارد و در همه زمینه ها به اوج رسیده است و این شعرا الگوی جامعه ادبی هستند نه شاعرانی که صرفاً شعر عاشقانه می گویند یا صرفاً مرثیه سرایی می کنند و این بیانگر انحراف شعر و کجروی است.
شما در دیدار صمیمانه شعرا با مقام معظم رهبری(مدظله العالی) حضور داشتید، چه ره آوردی از این دیدار دارید: مقام معظم رهبری از دوران قبل از انقلاب و از ایام جوانی، در انجمن های شعر خراسان شرکت می کردند و هم مباحثه با شاعرانی چون استاد شفیعی کدکنی، استاد قهرمان و استاد کمال بودند، که این ارتباط تا به امروز ادامه داشته و حفظ شده است و این مسئله باعث اشراف کامل ایشان در این حوزه و شناخت دقیقشان از حوزه ادبیات معاصر است و تمام کسانی که با ایشان مراوده و برخورد داشته اند به ذوق سلیم رهبری اذعان داشته و اعتراف می کنند که ایشان در زمینه ادبیات و به ویژه شعر صاحب نظر هستند.
به نظر بنده مهمترین نکته در این دیدارها، نگاه جامع و دقیق ایشان به شعر است، به نحوی که نگاه قالب بندی شده و محدود نداشته و به دنبال موضوع خاصی نیستند و از فعالیت در همه زمینه ها استقبال می کنند و بارها به طور شفاف اظهار داشته اند که شعر تنها شعر مذهبی و صرفاً عاشورایی نیست و باید در همه زمینه ها با رعایت اصول ملی و مذهبی شعر سرود.
نکته بعدی که در این رابطه می توانم بیان کنم این است که نگاه ایشان به شعر همواره برای ما الهام بخش بوده و روشنگر افق های پیش رو بوده و مسیر حرکت را مشخص کرده است.
به نظر من یکی دیگر از نکات قابل تامل در این دیدارها، توجه ویژه ایشان به شاعران جوان و ایجاد انگیزه در آنان است به نحوی که بارها تاکید کرده اند که، ما از شما انتظار داریم که به قله های رفیع شعر فارسی برسید و این مسیر را طی کنید و این مسیری است که ایشان برای ما ترسیم کرده اند و امیدواریم بتوانیم این مسیر را به امید خداوند طی کنیم.